1. Makalenin Özü
Bu makalede, aşırı düşük teklif açıklaması istenen bir hizmet alımı ihalesinde, açıklama istem yazısında önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyen bazı gider kalemleri nedeniyle isteklinin teklifinin reddedilip reddedilemeyeceği ele alınmıştır.

Bilindiği gibi aşırı düşük teklif açıklaması; idarenin açık şekilde sorduğu önemli teklif bileşenleri üzerinden yapılması gereken yazılı bir açıklamadır. (Bakınız: Aşırı düşük teklif sorgulaması: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/asiri-dusuk-teklif-sorgulamasi- ) Ancak bu durum, firmaların teknik şartnameyi göz ardı edebileceği anlamına da gelmez. İstekliler, açıklama istem yazısını, idari şartnameyi, teknik şartnameyi ve teklif fiyatını birlikte okumalıdır. Keza açıklama istenen her bir gider için belgeye dayalı, tutarlı ve denetlenebilir bir açıklama hazırlanmalıdır. Bu nedenle aşırı düşük teklif sürecinde yapılacak ilk iş, idarenin hangi giderleri açıkça sorduğunu ve hangi giderleri sormadığını ayırmaktır. (Bakınız: Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması isterken yapılan hatalar: https://www.kilichukuk.org/Makale/idarelerin-hizmet-ihalelerinde-asiri-dusuk-teklif-aciklamasi-isterken-yaptiklari-onemli-hatalar  )

2. Yaşanmış Olayın Konusu ve Gelişimi
Somut olayda İdare tarafından 6 kısımdan oluşan tıbbi cihazların 12 ay süreyle periyodik bakım ve onarım hizmet alımı ihalesi yapılmıştır. Davacı Firma, ihale üzerinde bırakılan Y… A.Ş.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini ileri sürerek önce İdareye, sonra Kamu İhale Kurumuna başvurmuştur. Başvuruda özellikle üçüncü ve dördüncü kısımlar yönünden aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı iddia edilmiştir.

Davacı Firma, Y… A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında; üretici veya yetkili kuruluşça belgelendirilmiş personel giderleri, çeşitli yedek parçalar, cihaz ve aksesuar giderleri, ölçüm, kalibrasyon, etiketleme, güvenlik testi ve benzeri giderler yönünden yeterli açıklama yapılmadığını ileri sürmüştür. Bununla birlikte başvuruda, teknik şartnamede yer alan bazı özel parçalar ve sarf malzemeleri için fatura, fiyat teklifi, maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı sunulmadığı da belirtilmiştir.

Kamu İhale Kurulu, 01.10.2025 tarihli ve 2025/UH.I-2110 sayılı kararında başvuruyu reddetmiştir. Kurul kararında, işçilik giderinin İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak açıklandığı; yedek parça ve iş sürecinde kullanılacak malzeme maliyeti yönünden fiyat teklifi, amortisman hesabı ve ilgili tutanakların sunulduğu; iş sağlığı ve güvenliği giderlerinin ise idare tarafından önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği için ayrıca açıklanmasına gerek bulunmadığı değerlendirilmiştir. (Bakınız: İdare tarafından aşırı düşük teklif değerlendirme aşamasında dikkat edilmesi gerekenler: https://www.ihale.tv/video/4734-sayili-kamu-ihale-kanunu-ve-uygulamalari/idare-tarafindan-asiri-dusuk-teklif-degerlendirme-asamasinda-dikkat-edilmesi-gerekenler  )

Davacı Firma tarafından açılan davada Ankara 18. İdare Mahkemesi, 18.12.2025 tarihli ve E:2025/1711, K:2025/1922 sayılı kararıyla, birinci iddia yönünden davayı reddetmiş; ikinci iddia yönünden ise dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Mahkeme, ihalenin üçüncü ve dördüncü kısımlarında Y… A.Ş. tarafından thyratron, electron gun ve ion chamber, elektrometre ve iyon odası dozimetre sistemleri, Gafkromik Film, yazıcı kartuşları ve Geiger Müller dedektörü gibi kalemler için açıklama yapılmadığını, bu hususların Kurul kararında yeterince incelenmediğini kabul etmiştir.

Mahkeme kararının uygulanması amacıyla Kamu İhale Kurulu, 11.02.2026 tarihli ve 2026/MK-43 sayılı kararını almıştır. Bu kararla, 01.10.2025 tarihli ve 2025/UH.I-2110 sayılı Kurul kararının ikinci iddia ile ilgili kısmı iptal edilmiş; üçüncü ve dördüncü kısımlarda Y… A.Ş.’nin teklifinin, Mahkeme kararında belirtilen maliyet kalemleri için açıklama yapılmaması nedeniyle reddedilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmiştir.

3. Danıştay’ın Aldığı Nihai Karar
Mahkeme kararı temyiz edilmiş ve dosya Danıştay Onüçüncü Dairesi önüne gelmiştir. Danıştay Onüçüncü Dairesi, 26.03.2026 tarihli ve E:2026/337, K:2026/1020 sayılı kararında, Mahkemenin ikinci iddia yönünden verdiği iptal kararını yerinde görmemiştir. Danıştay’a göre, teknik şartnamede yer alan her gider kalemi, kendiliğinden aşırı düşük teklif açıklamasında açıklanması gereken önemli teklif bileşeni haline gelmez.

Danıştay kararında, ihalenin üçüncü ve dördüncü kısımlarına ait teknik şartnamelerde yer alan thyratron, electron gun ve ion chamber, elektrometre ve iyon odası dozimetre sistemleri, Gafkromik Film, yazıcı kartuşları ve Geiger Müller dedektörünün, idarece Y… A.Ş.’den aşırı düşük teklif açıklaması istenen 07.08.2025 tarihli yazıda önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği vurgulanmıştır. Ayrıca bu malzemelerin 12 ay süreli tıbbi cihaz bakım ve onarım işinde önemli bir ağırlığa sahip olup olmadığına dair dosyada bir belirleme de bulunmadığı ifade edilmiştir.

Bu nedenle Danıştay, idarece önemli teklif bileşeni olarak belirlenmeyen söz konusu kalemler için Y… A.Ş. tarafından fatura, fiyat teklifi, maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı sunulmamasını tek başına eksik açıklama saymamıştır. Bununla birlikte Kurulun bu kalemleri ayrıca incelememiş olmasının da eksik inceleme olarak kabul edilemeyeceğini belirtmiştir. Böylece Danıştay, 01.10.2025 tarihli ve 2025/UH.I-2110 sayılı Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır. (Bakınız: Önemli teklif bileşeni: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/onemli-teklif-bileseni-arac-kiralama  )

Danıştay Onüçüncü Dairesinin bu kararı üzerine Kamu İhale Kurulu, 04.06.2026 tarihli kararını almış, 11.02.2026 tarihli kararını iptal etmiş ve 01.10.2025 tarihli ve 2025/UH.I-2110 sayılı Kurul kararının hukuken geçerliliğini koruduğuna karar vermiştir. Böylece süreç, Davacı Firma’nın ikinci iddiasının da reddi sonucuyla tamamlanmıştır.

4. Değerlendirmemiz ve Firmaların Almaları Gereken Dersler
Nihayetinde Danıştay, bizim de katıldığımız emsal niteliğinde bir karar vermiştir. Çünkü aşırı düşük teklif açıklamasında istekliden beklenen şey, teknik şartnamedeki bütün giderleri tek tek belgelemek değil; idare tarafından açıklama istem yazısında açıkça önemli teklif bileşeni olarak belirlenen giderleri, mevzuata uygun belgelerle açıklamaktır. Kanaatimizce bu yaklaşım, hem istekliler hem de idareler bakımından öngörülebilirliği artıracaktır.

Ancak firmaların bu kararı yanlış anlamaması gerekir. Teknik şartnamede yer alan bir gider, teklif fiyatını etkileyen gerçek bir gider olabilir. İdare bu gideri önemli teklif bileşeni olarak açıkça sormuşsa, istekli bu gideri uygun belgeyle açıklamak zorundadır. Bununla birlikte idare o gideri açıklama istem yazısında açıkça sormamışsa, daha sonra sadece teknik şartnamede yer aldığı için açıklama yapılmadığı gerekçesiyle isteklinin teklifinin reddedilmesi her olayda doğru olmayacaktır.

Bu karar firmalara üç temel ders vermektedir. Birincisi, aşırı düşük teklif açıklama istem yazısı geldiğinde sadece genel ifadelerle cevap verilmemeli; yazıda sayılan her gider için ayrı ayrı belge ve açıklama hazırlanmalıdır. İkincisi, yazıda yer almayan ancak rakiplerce sonradan gündeme getirilebilecek giderler ayrıca not edilmeli ve gerektiğinde savunmada bu giderlerin önemli teklif bileşeni olarak istenmediği açıkça gösterilmelidir. Üçüncüsü, EKAP üzerinden yapılan açıklamalarda belge yükleme ve e-imza süreci son güne bırakılmamalıdır. (Bakınız: EKAP üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması nasıl yapılır?: https://www.ihale.tv/video/4734-sayili-kamu-ihale-kanunu-ve-uygulamalari/ekap-uzerinden-asiri-dusuk-teklif-aciklamasi-nasil-yapilir  )

İfade etmeliyiz ki, aşırı düşük teklif açıklaması firmaların en çok hak kaybı yaşadığı ihale aşamalarından biridir. Açıklama yapılırken teklif fiyatı, teknik şartname, idarenin açıklama istem yazısı, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, maliyet veya satış tutarı tespit tutanakları ve varsa amortisman kayıtları birlikte incelenmelidir. Keza açıklama sunulduktan sonra idare kararı, Kurul kararı ve dava süreci bakımından sürelerin kaçırılmaması gerekir. (Bakınız: Kamu İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Belirlenmesi, Sorgulanması ve Açıklanması: https://www.kilicakademi.com.tr/Kitap/kamu-ihalelerinde-asiri-dusuk-tekliflerin-belirlenmesi-sorgulanmasi-ve-aciklanmasi  )

Sonuç olarak bu karar, ihaleye katılan firmalara açık bir yol göstermektedir: Aşırı düşük teklif açıklamasında başarının ilk şartı, idarenin neyi sorduğunu doğru okumaktır. Açıklama istem yazısında bulunmayan gider kalemleri üzerinden teklifin reddedilmesi her zaman savunulabilir değildir. Bununla birlikte firmalar, teklif hazırlama aşamasından başlayarak gider yapısını düzenli tutmalı, açıklama belgelerini önceden planlamalı ve hak arama yollarını süresinde kullanmalıdır.

Av.Işıl KILIÇ EROL

Kamu İhale Sözleşmeleri Uzmanı

İletişim: https://www.kilichukuk.org/iletisim