EKAP’ta Doğrulanabilen Belgelerde İlave Şekil Şartı Aranır mı? 
Kamu İhale Kurulunun 18.06.2026 tarihli ve 2026/UM.I-1686 sayılı kararı; elektronik ortamda doğrulanabilen Yerli Malı Belgesinin, imza veya barkod taşımadığı gerekçesiyle geçersiz sayılamayacağını ve fiyat avantajının bu nedenle uygulanmamasının hukuka aykırı olduğunu ortaya koymuştur.

1. Uyuşmazlık Konusu Olay ve Gelişimi
İdare tarafından yapılan “Dalgıç Pompa ve Motor” mal alımı ihalesinde kırk kalemden oluşan toplam yüz altmış adet motor ve pompa satın alınması öngörülmüştür. İdari Şartname’de yerli malı teklif eden isteklilere ihalenin tamamında yüzde on beş fiyat avantajı uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu avantajdan yararlanmak isteyen isteklilerin, teklif ettikleri mallara ilişkin Yerli Malı Belgesi bilgilerini elektronik ihaleye katılım belgesine aktarmaları istenmiştir.

Başvuru Yapan Firma, teklif ettiği motor ve pompa grupları için yerli katkı oranları yüzde 89,92 ve yüzde 95,1 olan Yerli Malı Belgelerine ilişkin bilgileri EKAP üzerinden sunmuştur. İhale komisyonu, yüklenen sayfaların imzasız ve barkodsuz olduğunu belirterek bu belgeleri geçerli kabul etmemiş; Başvuru Yapan Firma lehine yüzde on beş fiyat avantajı uygulamamıştır. İhale, bu değerlendirme sonucunda X… A.Ş. üzerinde bırakılmıştır.

Başvuru Yapan Firma; belge numarası, geçerlilik tarihi, ürün sınıflandırma kodu, teknoloji düzeyi ve üretici unvanı gibi bilgilerin resmî veri tabanından doğrulanabildiğini, elektronik ortamda teyit edilebilen belgeler için ayrıca imza ve barkod aranamayacağını ileri sürerek önce İdareye, ret kararı üzerine Kamu İhale Kurumuna başvurmuştur.

Keza kural olarak Yerli Malı Belgesi, teklif edilen malın yerli malı olduğunu gösteren ve ilgili usul ve esaslara göre düzenlenen belgedir. Belgenin ürün adı, geçerlilik tarihi ve yerli katkı oranı teklif edilen malla birlikte incelenmelidir. (Bkz: Yerli Malı Belgesi: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/yerli-mali-belgesi )

2. Kamu İhale Kurulunun Aldığı Karar
Kamu İhale Kurulu, 18.06.2026 tarihli ve 2026/UM.I-1686 sayılı kararında; elektronik ortamda erişilerek doğrulanabilen belgeler yönünden belgelerin sunuluş şekline ilişkin ilave şartlar aranamayacağını belirlemiştir. Kurul, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 8.1.1’inci maddesi ile Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesini birlikte değerlendirmiştir.

Kurul incelemesinde, Başvuru Yapan Firma tarafından yüklenen sayfadaki belge numarası, geçerlilik tarihi, ürün kodu, teknoloji düzeyi ve işletme unvanı bilgilerinin resmî Yerli Malı Belgesi veri tabanındaki kayıtlarla karşılaştırılabildiği tespit edilmiştir. Böylece belgenin varlığı ve içeriği elektronik ortamda denetlenebilir durumdadır. Bu sebeple imza veya barkod, ihale dokümanında ve mevzuatta yer almayan yeni bir yeterlik şartına dönüştürülemez.

Kurul, Başvuru Yapan Firmanın teklif ettiği malların yerli malı şartlarını taşıyıp taşımadığının resmî veri tabanındaki bilgiler kullanılarak yeniden incelenmesine, çıkacak sonuca göre teklifin değerlendirilmesine ve sonraki ihale işlemlerinin yeniden yürütülmesine karar vermiştir. Aykırılığın düzeltici işlemle giderilebileceği kabul edilmiştir. Başvuru Yapan Firmanın iddiası yerinde bulunduğundan, yatırılan başvuru bedelinin süresi içinde yazılı talep edilmesi hâlinde iade edilmesine de karar verilmiştir.

Keza Kılıç Hukuk’ta yayımlanan Yerli Malı Belgesi incelemelerinde, idarelerin ihale dokümanında yer almayan ek şartlarla fiyat avantajını ortadan kaldıramayacağı; belgenin geçerliliği ile teklif edilen ürün arasındaki bağın somut bilgiler üzerinden değerlendirilmesi gerektiği açıklanmaktadır. (Bkz: Yerli Malı Belgesi Varken Fiyat Avantajı Neden Uygulanmadı?: https://www.kilichukuk.org/Makale/yerli-mali-belgesi-varken-fiyat-avantaji-neden-uygulanmadi-bir-kik-karari-incelemesi )

3. Değerlendirmemiz ve Firmaların Almaları Gereken Dersler
Karar, elektronik ihalelerde belge değerlendirmesinin mevzuatta belirlenen sunum yolu ve doğrulama imkânına göre yapılacağını göstermektedir. Resmî veri tabanından doğrulanabilen bir belge için ıslak imza, mühür, barkod, noter onayı veya “aslı gibidir” şerhi aranması hukuka uygun değildir. Elektronik ortamda doğrulanamayan belgelerde ise ilgili Uygulama Yönetmeliğinin asıl veya noter onaylı örnek sunulmasına ilişkin hükümleri uygulanır.

İhaleye katılacak firmalar, Yerli Malı Belgesinin geçerlilik süresini, belge numarasını, üretici unvanını, ürün adını, marka ve model bilgisini, ürün sınıflandırma kodunu ve yerli katkı oranını tekliften önce kontrol etmelidir. Belgedeki ürün ile teklif edilen malın aynı olduğunun anlaşılması gerekir. Bilgilerin EKAP’taki doğru alana aktarılması ve resmî veri tabanında sorgulanabilir olması da ayrıca gözden geçirilmelidir.

Elektronik ihalelerde katılım ve yeterlik bilgileri her belge ve ölçüt için açılan alanlara doğru ve eksiksiz olarak yazılmalıdır. Yanlış belge satırı, eksik numara veya hatalı ürün eşleştirmesi, doğrulanabilir bir belgenin değerlendirme dışında kalmasına yol açabilir. (Bkz: Elektronik İhalelerde Yeterlik Bilgileri Tablosunun Doldurulmasında Dikkat Edilecek Hususlar: https://www.ihale.tv/video/4734-sayili-kamu-ihale-kanunu-ve-uygulamalari/-elektronik-ihalelerde-yeterlik-bilgileri-tablosunun-doldurulmasinda-dikkat-edilecek-hususlar-ve-yapilan-onemli-hatalar )

İhale komisyonu kararı bildirildiğinde, fiyat avantajının uygulanıp uygulanmadığı ve teklif sıralamasının hangi değerlendirme bedellerine göre oluşturulduğu incelenmelidir. Yerli malı fiyat avantajı, yerli malı teklif eden firmanın teklifinden indirim yapılması yoluyla hesaplanmaz. Yerli malı teklif etmeyen isteklilerin teklif bedeline, dokümanda belirtilen oran üzerinden tutar eklenerek değerlendirme yapılır.

Fiyat avantajı uygulamasında belge kapsamı ile hesap yöntemi birlikte ele alınmalıdır. Komisyon kararındaki sıralama, teklif bedelleri ve fiyat avantajı uygulanmış değerlendirme bedelleri karşılaştırılarak denetlenebilir. (Bkz: Kamu İhalelerinde Fiyat Avantajı ve Yaşanan Sorunlar: https://www.ihale.tv/video/4734-sayili-kamu-ihale-kanunu-ve-uygulamalari/kamu-ihalelerinde-fiyat-avantaji-ve-yasanan-sorunlar )

Firma, elektronik ortamda doğrulanabilen belgesinin şekil yönünden reddedildiğini veya fiyat avantajının uygulanmadığını tespit ederse başvuru süresini bekletmeden işlem yapmalıdır. Başvuruda belge numarası, resmî sorgulama kaydı, ihale dokümanındaki fiyat avantajı maddesi, komisyonun ret gerekçesi ve sıralamaya etkisi açıkça gösterilmelidir. Genel ifadeler yerine denetlenebilir bilgi ve belgeler kullanılmalıdır.

Elektronik başvuru yapılırken hukuka aykırı işlem, öğrenme tarihi, dayanak belgeler ve talep açık biçimde yazılmalıdır. (Bkz: İdareye E-Şikâyet ve Kamu İhale Kurumuna E-İtirazen Şikâyet Başvurusu Nasıl Yapılır?: https://www.ihale.tv/video/4734-sayili-kamu-ihale-kanunu-ve-uygulamalari/idareye-e-sikayet-ve-kamu-ihale-kurumuna-e-itirazen-sikayet-basvurusu-nasil-yapilir )

Kamu İhale Kurulunun bu kararı, belge sunumunda elektronik doğrulamanın üstün tutulduğunu göstermektedir. Firmaların teklif hazırlama aşamasında belge kayıtlarını, komisyon kararı sonrasında ise doğrulama işlemini ve fiyat avantajı hesabını ayrı ayrı denetlemesi gerekir. Mevzuata aykırı bir işlem görülmesi hâlinde önce İdareye şikâyet, şartları oluştuğunda Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapılmalıdır. Başvuru sürelerinin kısa olması ve uyuşmazlığın hem ihale hukuku hem elektronik belge uygulaması yönünden değerlendirme gerektirmesi nedeniyle, konuya ilişkin hukukî ve teknik incelemenin ihale mevzuatı alanında çalışan hukukçu ve ihale danışmanlarının görüşü alınarak yürütülmesi, başvurunun doğru işlem ve belge üzerine kurulmasına yardımcı olur.

Zehra ÇENGEL YAVAŞ
Kılıç Hukuk ve Danışmanlık Ofisi
Hukuk Yayınları Editörü
İletişim: https://www.kilichukuk.org/iletisim