1. Kamu İhale Kurul Kararının Özü: 
Kamu İhale Kurulunun 18.06.2026 tarihli ve 2026/UH.I-1662 sayılı kararı, yemek hizmet alımlarında günlük öğün miktarının teklif hesabına elverişli biçimde açıklanmasının zorunlu olduğunu ortaya koymuştur.

2. Uyuşmazlık Konusu Olay ve Gelişimi
İdare, 29.06.2026-26.06.2027 tarihleri arasında üniversite mutfak ve yemekhanelerinde sunulmak üzere toplam 450.000 öğün malzemeli yemek hizmeti alımı ihalesine çıkmıştır. Yemeklerin merkez mutfakta hazırlanması, farklı yerleşkelerdeki on ayrı yemek noktasına taşınması, servis edilmesi ve servis sonrasında temizlik yapılması öngörülmüştür. Birim fiyat teklif cetvelinde tek iş kalemi olarak 450.000 öğün gösterilmiştir.

Teknik Şartname’de her personel ve öğrenciye dört çeşit yemek verileceği belirtilmiş, günlük yenen yemek sayısının yükleniciye önceden bildirilmeyeceği yazılmıştır. Dokümanda günlük ortalama öğün sayısı, alt ve üst miktar, dönemlere göre tahmini dağılım veya geçmiş yıllara ait tüketim bilgisi bulunmamaktadır. Bu eksiklik; gıda miktarı, personel sayısı, araç kullanımı, taşıma düzeni, enerji gideri, stok planlaması ve atık miktarının hesaplanmasını doğrudan etkilemiştir.

Başvuru Yapan Firma, ihale tarihinden önce İdareye şikâyet başvurusunda bulunmuştur. Günlük öğün sayısının somut verilere dayalı şekilde açıklanmadığını, bu nedenle sağlıklı ve karşılaştırılabilir teklif hazırlanamadığını bildirmiştir. İdare, günlük tüketimin talebe göre değiştiğini, firmaların deneyimleri ve kapasite planlarıyla fiyat oluşturabileceğini belirterek başvuruyu reddetmiştir. Başvuru Yapan Firma bunun üzerine Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuştur.

Keza teknik şartname, ihale konusu hizmetin teknik ölçülerini ve uygulanma şartlarını belirleyen ihale dokümanıdır. Miktar, hizmet yeri, üretim ve dağıtım düzeni ile maliyeti etkileyen unsurların teklif hazırlamaya elverişli biçimde açıklanması gerekir. (Bkz: Teknik şartname: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/teknik-sartname )

3. Kamu İhale Kurulunun Aldığı Karar
Kamu İhale Kurulu, 18.06.2026 tarihli ve 2026/UH.I-1662 sayılı kararında toplam öğün miktarının 450.000 olarak yazılmasını yeterli görmemiştir. Kurul, üniversitenin akademik takvimi ve eğitim dönemleri sebebiyle günlük yemek sayısında değişiklik yaşanabileceğini kabul etmiş; teklif hesabında kullanılabilecek ortalama bir günlük miktarın veya geçmiş yıl verilerinin dokümanda yer alması gerektiğini değerlendirmiştir.

Kurulun incelemesine göre günlük öğün sayısı, herhangi bir somut bilgiyle desteklenmeden yüklenicinin tahminine bırakılmıştır. Bu durum işin teknik ayrıntılarının belirlenmesini engellemiş ve teklif fiyatının hesaplanmasında esasa etkili belirsizlik oluşturmuştur. İdarenin firmaların tecrübesine ve piyasa öngörüsüne dayanan açıklaması yeterli bulunmamıştır.

Kurul, ihale dokümanındaki eksikliğin tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında düzeltilemeyeceğini tespit etmiştir. 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesi uyarınca ihalenin iptaline oybirliğiyle karar verilmiştir. 

Keza yemek hizmet alımlarında ihale dokümanı; öğün miktarı, menü, hizmet yerleri, üretim düzeni ve taşıma şartları çok önemlidir. İhale öncesindeki doküman incelemesi, sözleşme sürecinde ortaya çıkabilecek maliyet ve uygulama sorunlarının belirlenmesine yardım eder. (Bkz: Yemek Hizmet Alımlarında İhale Dokümanı Nasıl Olmalıdır?: https://www.ihale.tv/video/hizmet-alimlari-ve-is-hukuku-uygulamalari/yemek-hizmet-alimlarinda-ihale-dokumani-nasil-olmalidir )

4. Değerlendirmemiz ve Firmaların Almaları Gereken Dersler
Yemek hizmet alımlarında yıllık toplam miktar, teklifin sağlıklı yapılmasında önemli bir veridir. Günlük üretim ve dağıtım miktarı ise işin uygulanmasına ilişkin giderleri belirler. Bir günde hazırlanacak öğün sayısı; aşçı ve yardımcı personel düzenini, kullanılacak mutfak kapasitesini, araç sayısını, dağıtım saatlerini, malzeme alımını, soğuk hava deposu ihtiyacını ve fire hesabını etkiler. Firmalar bu bilgileri dokümanda birlikte aramalıdır.

İhale dokümanında günlük sayı bulunmuyorsa akademik takvim, yemek verilecek iş günü, geçmiş yıl tüketimi, öğle ve akşam öğünü dağılımı, yerleşke bazında ortalama miktar ve günlük değişim aralığı kontrol edilmelidir. Bu verilerin tamamının bulunması zorunlu olmamakla birlikte teklif hesabını mümkün kılan yeterli ölçünün açıklanması gerekir.

Firmalar, dokümanı indirdikten sonra maliyet cetveli hazırlamalı ve eksik verilerin hangi giderleri etkilediğini yazılı olarak belirlemelidir. Belirsizliğin günlük üretim, personel, taşıma, enerji, stok ve atık giderlerine etkisi sayısal örneklerle gösterilebilir. Bu çalışma, idareye yapılacak şikâyet başvurusunun dayanaklarını güçlendirir.

4734 sayılı Kanun’daki saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri, firmaların aynı veriler üzerinden teklif hazırlayabilmesini gerektirir. Maliyet hesabına yön veren bilgilerin dokümanda açıkça düzenlenmesi tekliflerin karşılaştırılmasına katkı sağlar. (Bkz: Temel ilkeler: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/temel-ilkeler )

Dokümana ilişkin başvuru süreleri ihale sonucundan önce işlemeye başlar. Firma, günlük öğün sayısı veya benzeri bir maliyet verisinin eksikliğini gördüğünde başvuru takvimini hemen belirlemelidir. İdareye şikâyet dilekçesinde eksik düzenleme, etkilenen maliyet kalemleri, teklif hazırlamaya etkisi ve talep edilen düzeltme açıkça yazılmalıdır. İdarenin cevabı uygun bulunmazsa süresi içinde Kamu İhale Kurumuna başvurulmalıdır.

İhale dokümanındaki ölçülemeyen veya eksik düzenlemeler, ihale iptallerinin önemli sebepleri arasında yer alır. Teklif vermeden önce yapılan hukukî ve mali inceleme, firmanın ihaleye katılma kararını daha sağlam verilerle oluşturmasına yardımcı olur. (Bkz: Kamu Alımlarında İhale İptallerinin Nedenleri, Sorunlar ve Çözümleri: https://www.kilicakademi.com.tr/Kitap/kamu-ihale-iptallerinin-nedenleri-sorunlar-ve-cozumleri )

Başvuru süresinin kısa olması ve yemek hizmet alımlarında teknik şartname, maliyet hesabı ve ihale hukuku kurallarının birlikte değerlendirilmesi sebebiyle uzman görüşü alınması yararlı olur. Hukukçu ve ihale danışmanı tarafından yapılacak inceleme; başvurunun doğru işleme yöneltilmesini, delillerin düzenlenmesini ve hak kaybı doğurabilecek sürelerin izlenmesini kolaylaştırır.

Zehra ÇENGEL YAVAŞ
Kılıç Hukuk ve Danışmanlık Ofisi
Hukuk Yayınları Editörü
İletişim: https://www.kilichukuk.org/iletisim