1. İki KİK Kararlarının Özü
Kamu İhale Kurulunun 18.06.2026 tarihli ve 2026/UH.I-1651 sayılı kararı ile aynı tarihli 2026/UH.II-1627 sayılı kararı, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması istenirken önemli teklif bileşenlerinin açık biçimde belirlenmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Her iki olayda da İdareler, isteklilerden açıklama istemiş; ancak açıklanacak maliyet unsurlarını yeterli açıklıkta belirtilmemiştir.

2026/UH.I-1651 sayılı karara konu hizmette, enerji iletim hatları altındaki bitki örtüsünün paletli dozer ve işçi gücüyle temizlenmesi öngörülmüştür. İdare, iki iş kalemini açıklama konusu olarak yazmış ve dozer ile teçhizata ilişkin ayrıntılı bilgi istemiştir. Kira veya amortisman, yakıt, bakım-onarım, yedek parça, sigorta, nakliye, işçilik ve benzeri giderlerden hangilerinin açıklanacağı belirtilmemiştir.

2026/UH.II-1627 sayılı karara konu hizmet, otuz yedi kalemden oluşan muhtelif baskı işidir. İdare, birim fiyat teklif cetvelindeki otuz yedi iş kaleminin tamamı için açıklama istemiştir. Baskı malzemesi, kâğıt, mürekkep, işçilik, enerji, ekipman, montaj, söküm, taşıma ve teslim giderleri arasından önemli görülen maliyet bileşenleri seçilmemiştir.

Oysa aşırı düşük teklif sorgulaması, sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahiplerinden, İdarece önemli görülen giderlere ilişkin ayrıntılı açıklama istenmesi işlemidir. Açıklama talep yazısında isteklinin hangi giderleri belgelendireceğini anlayabileceği bir anlatım kullanılmalıdır. (Bkz: Aşırı düşük teklif sorgulaması: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/asiri-dusuk-teklif-sorgulamasi- )

2. Hizmet Alım İhalelerinde Aşırı Düşük Açıklama Nasıl İstenilmeli?
4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine göre ihale komisyonu, sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu belirlediği bileşenlere ilişkin ayrıntıları yazılı olarak ister. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesi aynı yöntemi hizmet alımları için düzenler. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.1’inci maddesi ise açıklama talep yazısında önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde gösterilmesini zorunlu tutar.

İdare önce ihale dokümanını, yaklaşık maliyet hesaplarını ve teklif fiyatına dâhil giderleri inceler. Teklif tutarı üzerinde belirleyici etkisi bulunan maliyetleri tespit eder. Açıklama yazısında giderin adı, kapsamı ve ilgili iş kalemiyle bağlantısı anlaşılır şekilde yazılır. Örneğin, dozerli temizlik hizmetinde iş makinesi kira veya amortismanı, yakıt, nakliye, operatör ve elle kesim işçiliği ayrı ayrı belirlenebilir. Ya da baskı hizmetinde; kâğıt veya diğer baskı malzemesi, baskı işçiliği, enerji, ekipman, montaj ve nakliye gibi giderlerden önemli görülenler seçilebilir.

Burada bilinmesi gereken husus; birim fiyat teklif cetvelindeki bir iş kaleminin adının aynen yazılması, o kalemi oluşturan giderlerden hangilerinin açıklanacağını her zaman göstermeyeceğidir. Keza çok sayıda farklı maliyet taşıyan işlerde bütün iş kalemlerinin topluca açıklamaya açılması da isteklinin görevini belirsiz hâle getirir. İdarenin seçtiği bileşenler, açıklama sunacak bütün isteklilere aynı içerikle bildirilmelidir.

Ayrıca açıklama için en az 3 (üç) iş günü süre verilmesi gerekir. Elektronik yürütülen ihalelerde açıklama talebi EKAP üzerinden gönderilir; istekli açıklamasını verilen süre içinde elektronik imzayla İdareye iletir. Talep yazısının ekleri, miktarlar ve açıklanacak giderlerin tanımları, istekli tarafından kontrol edilmelidir.

Hizmet alımlarında aşırı düşük teklif sorgulama yazısı; açıklamanın kapsamını ve İdarenin yapacağı değerlendirmeyi doğrudan etkiler. İdarenin sorgulamadaki belirsizlikleri isteklilerin; tereddüt yaşamasına, farklı açıklama dosyalarını oluşturmasına ve eşit değerlendirme yapılmasının güçleşmesine yol açar. (Bkz: Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Teklif Sorgulamasında Sık Yapılan Hatalar ve Çözüm Yolları: https://www.kilichukuk.org/Makale/hizmet-alimi-ihalelerinde-asiri-dusuk-teklif-sorgulamasinda-sik-yapilan-hatalar-ve-cozum-yollari---- )

Sonuç olarak İdarenin; açıklama talebi hazırlarken önemli bileşenleri seçmesi, aynı soruları bütün sınır değerin altında kalan teklif sahiplerine yöneltmesi ve açıklamaları bu kapsam üzerinden incelemesi gerekir. (Bkz: Hizmet Alımlarında Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması Nasıl Yapılmalı?: https://www.ihale.tv/video/asiri-dusuk-teklif-uygulamalari/hizmet-alimlarinda-asiri-dusuk-teklif-sorgulamasi-nasil-yapilmali )

3. İki Somut Olayda Yaşanan Ortak Sorun
İlk olayda İdare, dozerli temizlik ve elle kesim iş kalemlerini açıklama konusu göstermiştir. Yazıda alt analizler ile dozer ve teçhizatın teknik bilgilerinin sunulması istenmiştir. İhale üzerinde bırakılan X… Ltd. Şti.; işçilik, ortak sağlık ve güvenlik birimi, yakıt, bakım-onarım, dozer kiralama, nakliye ve sözleşme giderlerini açıklamıştır. Y… Ltd. Şti. ise kendi malı dozer, yakıt, operatör ve işçilik üzerinden açıklama yapmıştır. Aynı talep yazısı karşısında iki farklı açıklama kapsamının ortaya çıkması, yazının hangi giderleri istediğini göstermediğini açıkça ortaya koymuştur.

İkinci olayda İdare, baskı işinin tamamını oluşturan otuz yedi iş kaleminin hepsini sorgulamaya dâhil etmiştir. Bu kalemler araç kaplama, vinil giydirme, tabela, pankart, çanta, afiş, kartvizit, kalem, şapka, giysi, stant ve benzeri birbirinden farklı işleri kapsamaktadır. Her iş kaleminin malzeme, işçilik, enerji, makine, montaj, söküm ve nakliye yapısı değişmektedir. İsteklinin açıklayacağı önemli giderler yazıda belirlenmediği için açıklama ve inceleme ölçüsü oluşmamıştır.

Her iki ihalede de açıklama talebi, isteklinin teklifini hangi belgelerle ve hangi giderler üzerinden savunacağını belirlememiştir. İhale komisyonunun açıklamaları ortak bir ölçü üzerinden karşılaştırması da mümkün olmamıştır. Başvuru Yapan Firmalar, açıklama dosyalarının içeriğini tartışmış; Kurul ise önce İdarelerin talep yazılarının mevzuata uygunluğunu incelemiştir.

Açıklama talep yazısındaki belirsizlik, isteklinin açıklama dosyasını kendi seçtiği maliyetler üzerinden hazırlamasına neden olur. Bu durumda aynı ihaledeki isteklilerin açıklamaları farklı gider kümelerine dayanabilir. (Bkz: İdarelerin Hizmet İhalelerinde Aşırı Düşük Teklif Açıklaması İsterken Yaptıkları Önemli Hatalar: https://www.kilichukuk.org/Makale/idarelerin-hizmet-ihalelerinde-asiri-dusuk-teklif-aciklamasi-isterken-yaptiklari-onemli-hatalar )

4. Kamu İhale Kurulunun Aldığı İstikrarlı Karar
Kamu İhale Kurulu, 18.06.2026 tarihli ve 2026/UH.I-1651 sayılı kararında dozer, teçhizat ve işçilik giderleri yönünden önemli maliyet bileşenlerinin belirlenmediğini tespit etmiştir. Kurul; kira veya amortisman, yakıt, bakım-onarım, yedek parça, sigorta ve benzeri giderlerden hangilerinin açıklanacağının talep yazısından anlaşılamadığını belirtmiştir. İdarenin önemli maliyet bileşenlerini açık biçimde belirlemesine ve sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahiplerinden yeniden açıklama istemesine karar verilmiştir.

Kamu İhale Kurulu, 18.06.2026 tarihli ve 2026/UH.II-1627 sayılı kararında otuz yedi iş kaleminin tamamının sorgulamaya konu edilmesini uygun bulmamıştır. İş kalemleri içindeki önemli maliyet bileşenlerinin açık ve tereddüde yer bırakmayacak biçimde seçilmesi gerektiği belirtilmiştir. Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasının bu bileşenler gösterilerek yeniden yapılmasına ve sonraki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yürütülmesine karar vermiştir.

5. Değerlendirmemiz ve Firmaların Almaları Gereken Dersler
Hizmet alımlarında açıklama dosyası; İdarenin belirlediği giderler, teklif tutarı ve belgelendirme yöntemleri esas alınarak hazırlanır. Hesap ile dayanak belge arasındaki uyum, açıklamanın kabulü bakımından önem taşır. (Bkz: Hizmet Alımlarında Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nasıl Yapılmalıdır?: https://www.ihale.tv/video/asiri-dusuk-teklif-uygulamalari/hizmet-alimlarinda-asiri-dusuk-teklif-aciklamasi-nasil-yapilmalidir)

Aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi, sorgulanması ve açıklanmasına ilişkin örnekler ile belge düzeni konusunda ayrıntılı çalışma yapılması, açıklama ve başvuru dosyalarının hazırlanmasına katkı sağlar. (Bkz: Kamu İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Belirlenmesi, Sorgulanması ve Açıklanması: https://www.kilicakademi.com.tr/Kitap/kamu-ihalelerinde-asiri-dusuk-tekliflerin-belirlenmesi-sorgulanmasi-ve-aciklanmasi)

Aşırı düşük teklif açıklaması için tanınan sürenin kısa olması, mali ve teknik belgelerin birlikte incelenmesini gerekli kılar. Firma; açıklama talebinin kapsamı, belge düzeni veya rakip açıklamasına yönelik itiraz konusunda tereddüt yaşadığında, ihale mevzuatı alanında çalışan hukukçu ve ihale danışmanından görüş alabilir. Bu inceleme, başvurunun doğru işleme yöneltilmesine, delillerin düzenli sunulmasına ve sürelerin izlenmesine yardımcı olur.

Nihayetinde sınır değerin altında kalan firma, açıklama talep yazısını aldığı gün açıklanması istenen giderleri listelemelidir. Yazıda yalnızca iş kalemi adları bulunuyor ve maliyet unsurları gösterilmiyorsa, bu durum açıklama hazırlığını ve teklifin denetlenmesini etkiler. Firma, süreyi kaçırmadan İdareden talebin açıklığa kavuşturulmasını istemeli; ihale işlemi kesinleştiğinde başvuru yollarını değerlendirmelidir. 

Zehra ÇENGEL YAVAŞ
Kılıç Hukuk ve Danışmanlık Ofisi 
Hukuk Yayınları Editörü
İletişim: https://www.kilichukuk.org/iletisim