1. Uyuşmazlık Konusu Olay ve Gelişimi
İdare tarafından bir adet şoförlü 4x4 çift kabin kamyonetin kiralanması amacıyla ihale yapılmıştır. İş kapsamında araç ve şoför için 315 gün üzerinden ayrı birim fiyat alınmış, yakıt giderinin İdareye, şoföre ilişkin giderlerin ise yükleniciye ait olacağı düzenlenmiştir. İhale dokümanında sınır değerin altında kalan tekliflerin açıklama istenilmeksizin reddedileceği ve sınır değer hesabında araç kiralama hizmetleri için 0,79 oranındaki R katsayısının kullanılacağı belirtilmiştir.

İhaleye dört istekli katılmış; ilk oturumda bütün isteklilerin teklif mektupları ile geçici teminatlarının uygun olduğu belirlenmiştir. Başvuru Yapan Firma 1.118.880,00 TL ile en düşük teklifi sunmasına rağmen, ihale komisyonu sınır değeri 1.198.146,27 TL olarak hesaplamış ve teklifi sınır değerin altında kaldığı gerekçesiyle açıklama istemeden değerlendirme dışı bırakmıştır. Başvuru Yapan Firma; ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan araç kiralama hizmeti olduğunu, sınır değerin hatalı hesaplandığını ve teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

2026 yılı için ilanı 1 Şubat 2026 ve sonrasında yapılan araç kiralama hizmeti ihalelerinde Kurum tarafından açıklanan R katsayısı 0,77’dir. Buna karşılık incelemeye konu ihalenin İdari Şartnamesinde 0,79 katsayısı yazılmıştır. Başvuru Yapan Firma bu düzenlemeye ihale dokümanına yönelik başvuru süresi içinde itiraz etmemiş; tekliflerin değerlendirilmesinden sonra yapılan sınır değer hesabının yanlışlığını başvuru konusu yapmıştır.
(Bkz: Sınır Değer Tespit Katsayısı (R): https://www.kilichukuk.org/Sozluk/sinir-deger-tespit-katsayisi-r- )

2. Kamu İhale Kurulunun Aldığı Karar
Kamu İhale Kurulu, 04.06.2026 tarihli ve 2026/UH.I-1514 sayılı kararında, işin yaklaşık maliyet içindeki işçilik oranı ve ihale dokümanı birlikte değerlendirildiğinde alımın personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı niteliğinde bulunduğunu belirlemiştir. Bu tür ihalelerde sınır değerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.1.2’nci maddesindeki yöntemle hesaplanması gerektiği; hesaba ilk oturumda teklif mektubu ile geçici teminatı uygun bulunan ve Tebliğ’de öngörülen fiyat aralığında kalan tekliflerin dâhil edileceği belirtilmiştir.

Kurul, dokümanda yer alan 0,79 katsayısına süresi içinde başvuru yapılmadığından, bu düzenlemenin ihale sürecinde esas alınması gerektiğini kabul etmiştir. Bununla birlikte, yaklaşık maliyetin 1.437.775,51 TL olduğu ve dört teklifin ilk oturumda uygun bulunduğu ihalede, EKAP sınır değer hesaplama aracı kullanılarak 0,79 katsayısıyla yapılan doğru hesabın 1.022.435,48 TL sonucunu verdiği tespit edilmiştir. Böylece Başvuru Yapan Firmanın 1.118.880,00 TL tutarındaki teklifinin sınır değerin üzerinde olduğu ve açıklama istenilmeksizin reddedilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Kurul, Başvuru Yapan Firmanın teklifinin yeniden değerlendirmeye alınmasına ve sonraki ihale işlemlerinin bu değerlendirmeye göre yürütülmesine karar vermiştir. Karar, ihale dokümanındaki katsayının doğruluğu ile ihale komisyonunun bu katsayıyı kullanarak yaptığı hesabın doğruluğunun birbirinden ayrı konular olduğunu açıkça göstermektedir.
(Bkz: Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/asiri-dusuk-teklif-sorgulamasi-)

3. Değerlendirmemiz ve Firmaların Almaları Gereken Dersler
Sınır değer hesaplamasında yalnızca sonuç rakamına bakılması yeterli değildir. İhalenin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı, hizmetin hangi gruba girdiği, ilan tarihinde geçerli R katsayısı, yaklaşık maliyet, ilk oturumda uygun bulunan teklifler ve hesaba katılmayacak teklif aralıkları birlikte denetlenmelidir. Bu unsurlardan birinin yanlış seçilmesi, ekonomik açıdan avantajlı bir teklifin haksız biçimde elenmesine ve ihale sıralamasının değişmesine yol açabilir.

Firmalar ihale dokümanını indirir indirmez, İdari Şartname’de yazılı R katsayısını ilan tarihinde geçerli katsayıyla karşılaştırmalıdır. Dokümanda yanlış katsayı bulunduğu düşünülüyorsa, teklif verildikten veya ihale kararı açıklandıktan sonra değil, dokümana yönelik başvuru süresi içinde şikâyet yoluna gidilmelidir. Süresinde başvuru yapılmayan doküman düzenlemesi ihale sürecinde bağlayıcı hâle gelebilir. Buna karşılık ihale komisyonunun dokümanda yazılı katsayıyı yanlış uygulaması, teklifleri eksik hesaba katması veya formül sonucunu hatalı belirlemesi, ihale kararının tebliğinden sonra ayrıca başvuru konusu yapılabilir.

İhale komisyonu kararında sınır değer hesabının ayrıntıları gösterilmiyorsa firma; yaklaşık maliyeti, ilk oturum tutanağını, geçerli teklifleri, dokümanda yazılı R katsayısını ve EKAP hesaplama sonucunu birlikte incelemelidir. Teklifin sınır değerin altında kaldığı ileri sürülerek elenmesi hâlinde, başvuru dilekçesinde yalnızca katsayıya itiraz etmek yerine doğru hesap adım adım ortaya konulmalı; hangi tekliflerin hesaba girmesi gerektiği ve teklifin doğru sınır değere göre konumu açıklanmalıdır.

İncelenen karar, düşük teklif sunmanın tek başına değerlendirme dışı bırakılma sebebi olmadığını da göstermektedir. Teklifin sınır değerin altında veya üzerinde olup olmadığı, ihale dokümanı ile mevzuata uygun ve denetlenebilir bir hesap sonucunda belirlenmelidir. Sınır değer, aşırı düşük teklif ve ihale dokümanına başvuru süreleri konusunda yapılacak erken inceleme, firmaların teklif hakkını korumasına ve sonradan ortaya çıkabilecek kayıpların önlenmesine yardımcı olur.
(Bkz: Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Teklif Sorgulamasında Sık Yapılan Hatalar ve Çözüm Yolları: https://www.kilichukuk.org/Makale/hizmet-alimi-ihalelerinde-asiri-dusuk-teklif-sorgulamasinda-sik-yapilan-hatalar-ve-cozum-yollari---- )
(Bkz: Hizmet Alımlarında Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması Nasıl Yapılmalı?: https://ihale.tv/video/asiri-dusuk-teklif-uygulamalari/hizmet-alimlarinda-asiri-dusuk-teklif-sorgulamasi-nasil-yapilmali)
(Bkz: Kamu İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Belirlenmesi, Sorgulanması ve Açıklanması: https://www.kilicakademi.com.tr/Kitap/kamu-ihalelerinde-asiri-dusuk-tekliflerin-belirlenmesi-sorgulanmasi-ve-aciklanmasi)

Zehra ÇENGEL YAVAŞ

Kılıç Hukuk ve Danışmanlık Ofisi  

Hukuk Yayınları Editörü

Daha fazla bilgi almak için KILIÇ HUKUK ve DANIŞMANLIK OFİSİ ile iletişime geçiniz: https://www.kilichukuk.org/iletisim