1. Kamu İhale Kurul Kararının Özü
Bilindiği üzere, kalite ve standarda ilişkin belgeler, ihale konusu hizmetin belirli teknik ve hizmet ölçülerine uygun yürütülebileceğini göstermeye yönelik yeterlik belgeleridir. Bu belgelerin ihale konusu işin niteliğiyle bağlantılı olması ve rekabeti gereksiz biçimde daraltmaması gerekir.
(Bkz: Kamu Hizmet Alım İhalelerinde Kalite ve Standart Belgeleri: https://www.kilichukuk.org/Makale/kamu-hizmet-alim-ihalelerinde-kalite-ve-standart-belgeleri)

Kamu İhale Kurulunun 18.06.2026 tarihli ve 2026/UH.II-1635 sayılı kararı, malzemeli yemek hizmeti alımında TS 13075 İşyerleri-Gıda Maddeleri Taşıma Hizmetleri Genel Kurallar Standardına Uygunluk Belgesinin iş ortaklığındaki bütün ortaklardan istenip istenemeyeceğini ele almaktadır.

Kurul, kalite ve standarda ilişkin belgelerde iş ortaklığının ortaklarından en az birinin belgeyi sunmasını yeterli kabul etmiştir. İdari Şartname’de TS 13075 belgesinin bütün ortaklarca sunulmasının zorunlu tutulması, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 42’nci maddesi kapsamında değerlendirilmiştir.  

2. Uyuşmazlık Konusu Olay ve Gelişimi
İdare, üniversite kampüsünde ve bağlı yemekhanelerde sunulmak üzere 350.000 öğün malzemeli yemek hizmeti alımı ihalesine çıkmıştır. İş; malzeme temini, yemeklerin hazırlanması, pişirilmesi, servisi ve servis sonrasındaki temizlik hizmetlerini kapsamaktadır.

İdari Şartname’nin 7.3.3’üncü maddesinde TS 13075 İşyerleri-Gıda Maddeleri Taşıma Hizmetleri Genel Kurallar Standardına Uygunluk Belgesi yeterlik kriteri olarak belirlenmiştir. Aynı maddede, ihaleye iş ortaklığı olarak katılan isteklilerin bütün ortaklarının bu belgeyi ayrı ayrı sunması gerektiği yazılmıştır.

Bilindiği gibi, iş ortaklığında ortaklar ihale konusu işin tamamını birlikte üstlenir ve sözleşmenin yerine getirilmesinden müştereken ve müteselsilen sorumlu olur. Konsorsiyumda her ortak işin kendi uzmanlık kısmını üstlenir. Kalite ve standarda ilişkin belgelerin sunulmasında bu iki ortak girişim türü farklı kurallara tabidir. (Bkz: İş ortaklığı ve konsorsiyum: https://www.kilichukuk.org/Makale/ortak-girisimlerin-kalite-ve-standarda-ait-belgeleri-ihalede-sunmalari-bir-kik-karari-incelemesi-)

Başvuru Yapan Firma, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinin beşinci fıkrasına dayanarak doküman düzenlemesine ihale tarihinden önce itiraz etmiştir. Başvuruda, iş ortaklığında ortaklardan en az birinin kalite ve standarda ilişkin belgeyi sunmasının yeterli olduğu, bütün ortaklardan belge istenmesinin katılımı daralttığı ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

İdare şikâyet başvurusunu reddetmiştir. Başvuru Yapan Firma, ret kararı üzerine süresi içinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapmıştır. Başvurunun ihale tarihinden önce yapılması, dokümandaki yeterlik şartının Kurul tarafından incelenmesini sağlamıştır.

3. Kamu İhale Kurulunun Aldığı Karar
Kamu İhale Kurulu, 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesindeki rekabet ve eşit muamele ilkelerini, 10’uncu maddesindeki mesleki ve teknik yeterlik hükümlerini ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 28 ve 42’nci maddelerini birlikte değerlendirmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 42’nci maddesine göre işin niteliği dikkate alınarak idari şartnamede kalite ve standarda ilişkin belge istenebilir. İş ortaklığında ortaklardan en az birinin bu belgeyi sunması yeterlidir. Konsorsiyumda ise her ortak, üstlendiği kısım için dokümanda istenen belgeyi sunmak zorundadır.

Bilindiği üzere, hizmet alımlarında kalite ve standarda ilişkin belge istenirken belgenin adı, standardın tanımı, geçerlilik şartı ve ortak girişimlerde kim tarafından sunulacağı idari şartnamede mevzuata uygun biçimde düzenlenmelidir. (Bkz: Kalite ve standart belgeleri (Hizmet): https://www.kilichukuk.org/Sozluk/kalite-ve-standart-belgeleri-hizmet)

Kurul, TS 13075 belgesini kalite ve standarda ilişkin belge olarak değerlendirmiştir. İdari Şartname’de belgenin iş ortaklığındaki bütün ortaklardan istenmesi Yönetmeliğin açık hükmüne aykırı bulunmuştur. Bu şart, iş ortaklığı olarak ihaleye katılmak isteyen firmaların her birinin aynı belgeye sahip olmasını zorunlu hâle getirerek katılımı sınırlandırmıştır.

Dokümandaki aykırılık, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında yalnızca bir firma yönünden düzeltilebilecek nitelikte görülmemiştir. Yeterlik şartı bütün isteklilerin ihaleye katılma kararını etkilediği için Kurul, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesi uyarınca ihalenin iptaline oybirliğiyle karar vermiştir.

4. Değerlendirmemiz ve Firmaların Almaları Gereken Dersler
İhaleye iş ortaklığı olarak katılacak firmalar, kalite ve standarda ilişkin her belge için ortaklık sunum kuralını ayrı ayrı incelemelidir. TS 13075, TS 8985, hizmet yeterlilik belgesi ve benzeri belgelerin dokümanda hangi hukuki nitelikle istendiği belirlenmelidir. Kalite ve standarda ilişkin belgelerde ortaklardan en az birinin belgeyi sunması yeterlidir.

İzin, ruhsat, faaliyet belgesi, işletme kayıt belgesi, iş deneyimi ve mali yeterlik belgeleri farklı kurallara tabidir. Firmalar, dokümanda yer alan her belgeyi aynı sunum kuralına bağlı kabul etmemelidir. Belgenin hukuki niteliği, hangi ortak tarafından sunulacağını ve hangi oranların uygulanacağını belirler.

Dokümana yönelik aykırılıklar ihale tarihinden önce fark edilmelidir. İhale ilanı ve İdari Şartname birlikte incelenmeli; bütün ortaklardan belge istenmesi, belgenin işin niteliğiyle ilgisiz olması veya rekabeti daraltması hâlinde başvuru süresi hemen hesaplanmalıdır. Doküman kesinleştikten sonra aynı düzenlemeye teklif değerlendirme aşamasında itiraz edilmesi çoğu durumda mümkün olmayabilir.

Ortak girişimle teklif verilecek ihalelerde kalite belgesi, izin belgesi, iş deneyimi ve mali yeterlik belgeleri ayrı başlıklar altında kontrol edilmelidir. Böyle bir ön inceleme, teklifin hazırlanması ve ortakların görev paylaşımının belirlenmesi sırasında ortaya çıkabilecek hak kayıplarını azaltır. (Bkz: Ortak Girişimlerin Kalite ve Standarda Ait Belgeleri İhalede Sunmaları: https://www.kilichukuk.org/Makale/ortak-girisimlerin-kalite-ve-standarda-ait-belgeleri-ihalede-sunmalari-bir-kik-karari-incelemesi-)

Dokümandaki yeterlik şartına karşı yapılacak başvuruda belge türü, Yönetmelikteki ortaklık kuralı, katılıma etkisi ve talep edilen düzeltme ayrı ayrı açıklanmalıdır. Başvuru sürelerinin kısa olması ve yeterlik belgelerinin farklı hukuki kurallara tabi bulunması sebebiyle ihale hukuku alanında çalışan hukukçu ve ihale danışmanından görüş alınması, başvurunun doğru madde ve delillerle hazırlanmasına katkı sağlar.

İdareye şikâyet ve Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurularında öğrenme tarihi, doküman maddesi, hukuka aykırılık gerekçesi ve talep açık biçimde yazılmalıdır. (Bkz: İdareye E-Şikâyet ve Kamu İhale Kurumuna E-İtirazen Şikâyet Başvurusu Nasıl Yapılır?: https://www.ihale.tv/video/4734-sayili-kamu-ihale-kanunu-ve-uygulamalari/idareye-e-sikayet-ve-kamu-ihale-kurumuna-e-itirazen-sikayet-basvurusu-nasil-yapilir ) 

Zehra ÇENGEL YAVAŞ
Kılıç Hukuk ve Danışmanlık Ofisi
Hukuk Yayınları Editörü
İletişim: https://www.kilichukuk.org/iletisim