Özü:
İhalelere katılan firmaların sundukları ve yeterlik belgelerinin, ihale tarihinde yürürlükte olup olmadığı ve bu belgelere dayanılarak tekliflerin değerlendirme dışı bırakılıp bırakılamayacağı konusu önemlidir. (Bakınız: Yeterlik ve yeterlik belgeleri: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/yeterlik-yeterlik-belgeleri-; Mahkeme Kararları: https://www.kilichukuk.org/mahkeme-kararlari)
Firmaların sunduğu belgenin, ihale tarihinde yürürlükte olup olmadığı ve buna dayanarak teklifin değerlendirme dışı bırakılıp bırakılamayacağı konusunda Ankara 21. İdare Mahkemesinin, 16.07.2024 tarihli ve E:2024/718, K:2024/1163 sayılı kararının incelenmesi gerekmektedir. 

1. Uyuşmazlık Konusu Olayın Konusu ve Gelişimi
İdare tarafından “2024 Yılı Tıbbi Gaz Alımı” ihalesi yapılmıştır. İhale dokümanında, isteklilerden medikal gaz izin belgeleri yanında TS 1968 ve TS 1803’e göre basınçlı gaz tüpleri periyodik muayene ve bakım yeterlik belgelerinin sunulması istenmiştir. İlk aşamada Kamu İhale Kurulu, 04.04.2024 tarihli ve 2024/UM.II-558 sayılı kararında, bu belgelerin yeterlik kriteri olarak düzenlendiğini ve bazı isteklilerin bu belgeleri sunmadığını değerlendirerek tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşmıştır.

Davacı Firma ise, Kurul kararının kendisine yönelik kısmının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek dava açmıştır. Dava sırasında Mahkeme, TSE’den TS 1968 ve TS 1803 standartlarının yürürlükte olup olmadığını sormuştur. TSE cevabında, bu standartların mecburiliklerinin 25.01.2020 tarihli Resmî Gazete ile kaldırıldığını, ayrıca 02.03.2022 tarihli Teknik Kurul kararıyla standartların iptal edildiğini ve yerlerine başka bir standart geçmediğini bildirmiştir. Böylece ihale tarihinden önce yürürlükten kalkmış standartlara dayalı belge aranmasının hukuki sonucu tartışılmıştır. (Bakınız: Teknik şartname: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/teknik-sartname; Elektronik ihalelerde yeterlik bilgileri tablosu: https://www.ihale.tv/video/4734-sayili-kamu-ihale-kanunu-ve-uygulamalari/-elektronik-ihalelerde-yeterlik-bilgileri-tablosunun-doldurulmasinda-dikkat-edilecek-hususlar-ve-yapilan-onemli-hatalar)

2. Mahkemenin Aldığı Karar
Ankara 21. İdare Mahkemesi, 16.07.2024 tarihli ve E:2024/718, K:2024/1163 sayılı kararında, ihale tarihinde yürürlükte olmayan TS 1968 ve TS 1803 standartlarına dayalı yeterlik belgesi düzenlenemeyeceğini kabul etmiştir. Mahkemeye göre, hukuken geçerliliği bulunmayan bir standarda göre belge sunulması beklenemeyeceğinden, İdari Şartname’nin bu standarda dayanan kısmının yok sayılması ve itirazen şikâyet incelemesinin buna göre yapılması gerekir.

Mahkeme bu nedenle, Kamu İhale Kurulu’nun 04.04.2024 tarihli ve 2024/UM.II-558 sayılı kararında Davacı Firma yönünden yapılan değerlendirmeyi hukuka uygun bulmamış ve dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Bu karar üzerine Kamu İhale Kurulu, 14.08.2024 tarihli ve 2024/MK-100 sayılı kararıyla, Mahkeme kararının gereklerine göre işlem tesis etmiş; önceki Kurul kararında yer alan ikinci iddiaya ilişkin değerlendirmeyi iptal etmiş ve Davacı Firma yönünden itirazen şikâyet başvurusunun reddedilmesi gerektiğini kabul etmiştir. (Bakınız: Dava süreci yönetimi: https://www.kilichukuk.org/Calisma-Alanlari/dava-sureci-yonetimi; Kamu ihalelerine yönelik başvuru: https://www.kilichukuk.org/Calisma-Alanlari/sirketler-hukuku-kapsaminda-taahhut-firmalarinda-tur-degistirmeleri--sirket-birlesme-ve-bolunmeleri--)

3. Mahkeme Kararını Değerlendirmemiz ve Firmaların Almaları Gereken Dersler
Bu karar, ihaleye katılan firmalar bakımından belge kontrolünün yalnızca “belge var mı, yok mu?” sorusundan ibaret olmadığını göstermektedir. İhale dokümanında istenen belgenin dayandığı mevzuat, standart veya teknik düzenleme yürürlükte değilse, o belgeyi sunmayan isteklinin doğrudan kusurlu kabul edilmesi her zaman doğru olmayabilir. Bu nedenle firmaların, özellikle TSE, TS EN, ISO, CE, ÜTS, izin, ruhsat ve faaliyet belgeleri gibi teknik nitelikli yeterliklerde, belgenin güncel dayanağını ayrıca araştırması gerekir. (Bakınız: Yeterlik bilgileri tablosu: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/yeterlik-bilgileri-tablosu; İhale kitapları: https://www.kilicakademi.com.tr/Kategori/i%CC%87hale-ki%CC%87taplari)

Firmaların ihale dokümanını indirir indirmez, şartnamede istenen standartların ve belgelerin güncel olup olmadığını kontrol etmeleri gerekir. Bir standart yürürlükten kalkmışsa, yerine yeni standart gelip gelmediği, geçiş süresi bulunup bulunmadığı, ilgili kurumun belge düzenleyip düzenlemediği ve bu durumun teklif hazırlamaya etkisi incelenmelidir. Bu inceleme yapılmadan teklif verilmesi halinde, ihale sonrası ortaya çıkan belge uyuşmazlıkları teklifin geçerliliğini, ihale kararını ve dava sürecini etkileyebilir.

Bu karardan çıkarılması gereken bir diğer sonuç, ihale dokümanındaki her düzenlemenin mutlak biçimde uygulanabilir kabul edilmemesi gerektiğidir. Dokümanda yazılı olsa bile, yürürlükte olmayan bir standarda göre belge istenmesi, istekliler bakımından fiilen yerine getirilemeyecek bir şart oluşturabilir. Böyle durumlarda firmalar, başvuru sürelerini kaçırmadan idareye şikâyet, Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikâyet ve gerektiğinde idari yargı yolunu birlikte değerlendirmelidir. (Bakınız: İhale iptallerinde hukuki yardım: https://www.kilichukuk.org/Calisma-Alanlari/ihale-iptallerinde-hukuki-yardim; Kamu İhale İptallerinin Nedenleri, Sorunlar ve Çözümleri: https://kilicakademi.com.tr/Kitap/kamu-ihale-iptallerinin-nedenleri-sorunlar-ve-cozumleri)

Sonuç olarak, Ankara 21. İdare Mahkemesi’nin bu kararı; teknik standart, yeterlik belgesi ve elektronik teklif hazırlığı konularında güncel mevzuat takibinin ihaleye katılan firmalar için ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Kurul veya mahkeme kararlarında sonuca etki eden ayrıntılar çoğu zaman ihale dokümanındaki tek bir belge şartından kaynaklanabilmektedir. Bu nedenle firmaların teklif vermeden önce ihale dokümanını, yeterlik bilgileri tablosunu, teknik şartnameyi ve uygulanacak standartları birlikte değerlendirmesi; hak kaybı doğuran işlemlere karşı süresi içinde başvuru yapması gerekir. Bu süreçlerde ihale hukuku ve kamu alımları uygulamasını bilen hukukçulardan ve ihale danışmanlarından destek alınması, hem teklif hazırlama aşamasında hem de uyuşmazlıkların çözümünde firmalara yol gösterir. (Bakınız: Kamu ihale sürecinde hukuki yardım: https://www.kilichukuk.org/Calisma-Alanlari/kamu-ihale-surecinde-hukuki-yardim; Firmalara özel ihale eğitimi: https://www.kilichukuk.org/Calisma-Alanlari/kamu-mallarinin-satis-ve-kiralanmasi-kapsamindaki-uyusmazliklarin-cozumu-)

(Daha fazla bilgi almak için KILIÇ HUKUK ve DANIŞMANLIK OFİSİ ile iletişime geçiniz: https://www.kilichukuk.org/iletisim )