1. Somut Olayın Özü
Somut olay kapsamındaki Danıştay kararı, yapım işi ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulama yazısının ve ekindeki analiz formatlarının nasıl incelenmesi gerektiğine ilişkindir. Karara konu ihale, 2025/978173 İKN’li rutin yol bakım, yapım ve onarım ile kar ve buzla mücadele işidir. İdare, sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istemiştir. Başvuru Yapan İş Ortaklığı ise sorgulama yazısında ve analiz girdilerinde hata bulunduğunu ileri sürmüştür.

Kamu İhale Kurulu, 22.10.2025 tarihli ve 2025/UY.II-2278 sayılı kararıyla itirazen şikâyet başvurusunu reddetmiştir. Ancak Danıştay Onüçüncü Dairesi, 14.04.2026 tarihli ve E:2026/2702, K:2026/1274 sayılı kararıyla Kurul kararının ikinci iddiaya ilişkin bölümünü eksik inceleme nedeniyle hukuka uygun bulmamıştır. Bu karar üzerine Kurul, 29.07.2026 tarihli ve 2026/MK-286 sayılı kararıyla önceki Kurul kararının ikinci iddia ile ilgili kısmını iptal etmiş ve bu iddianın esasının yeniden incelenmesine karar vermiştir.

2. Uyuşmazlık Konusu Olayın Gelişimi
Başvuru Yapan İş Ortaklığı, aşırı düşük teklif sorgulamasında üç ana hususu ileri sürmüştür. İlk olarak, bir kamyon girdisinin teknik özelliklerinin sorgulama yazısında doğru yansıtılmadığını belirtmiştir. İkinci olarak, Özel Teknik Şartname’de yaz dönemi makine parkı listesinde yer alan trimmer aparatlı lastik tekerlekli mini yükleyici girdisinin analizlerde bulunmadığını iddia etmiştir. Üçüncü olarak, bir araç girdisine ilişkin rayiç bedelin teknik özelliklerle uyumlu olmadığını savunmuştur.

Kurul, 22.10.2025 tarihli kararında özellikle ikinci iddia bakımından, anılan iş makinesinin açıklanması istenen analiz formatlarında, yaklaşık maliyet hesaplamalarında ve birim fiyat tariflerinde yer almadığını tespit etmiş; bu nedenle iddiayı yerinde görmemiştir. Başvuru Yapan İş Ortaklığı ise zaten bu tespitin kendisini sorun olarak göstermiştir. Başka bir anlatımla, teknik şartnamede yer alan bir makine girdisinin analizlerde bulunmamasının yaklaşık maliyete, sınır değere ve teklif değerlendirmesine etkisinin incelenmesini istemiş, uyuşmazlığı dava konusu yapmıştır.

Dava sürecinde Ankara 17. İdare Mahkemesi, 28.01.2026 tarihli ve E:2025/1762, K:2026/104 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir. Ancak Danıştay Onüçüncü Dairesi, Kurulun bu iddiayı yeterli şekilde karşılamadığını belirterek Mahkeme kararını bozmuş ve dava konusu işlemin ikinci iddianın reddine ilişkin kısmını iptal etmiştir.

3. Yargı Kararı ve Değerlendirmemiz
Danıştay’a göre itirazen şikâyet üzerine verilen Kurul kararları, başvuru konusu iddiaları karşılayacak ölçüde açık, gerekçeli ve yargısal denetime elverişli olmalıdır. Kurul yalnızca maddi bir tespit yapmakla yetinmemelidir. Yapılan tespitin hukuki sonucu ve ihale sürecine etkisi somut biçimde ortaya konulmalıdır.

Emsal karar kapsamındaki değerlendirmemiz şudur: Aşırı düşük teklif sorgulaması, sadece bir yazı gönderilmesinden ibaret değildir. İdare, açıklama istenecek iş kalemlerini ve analiz girdilerini Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine uygun belirlemelidir. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesi de sınır değer ve aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi yöntemle yürütüleceğini göstermektedir. Bu nedenle teknik şartname, yaklaşık maliyet, analiz formatı ve sorgulama yazısı birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Bu anlamda Danıştay’ın yaklaşımı yerindedir. Çünkü bir iş makinesi teknik şartnamede yer aldığı halde analizlerde bulunmuyorsa, bunun tek başına “analizde yok” denilerek geçilmesi doğru değildir. Bu durumun yaklaşık maliyeti, sınır değeri, açıklama istenecek girdileri ve teklif sıralamasını etkileyip etkilemediği ayrıca incelenmelidir. 

Aşırı düşük teklif sorgulama ve açıklaması kapsamında firmaların karşılaştıkları sorunların çözümünde, hukukçu desteği almaları gerektiğine inanmaktayız. Çünkü teknik şartname, analiz, yaklaşık maliyet ve başvuru süresi, hukuki değerlendirme gerektirmektedir. 

4. İdarelerin ve Firmaların Almaları Gereken Dersler
Somut olayda Danıştay, analiz girdisine ilişkin iddianın yaklaşık maliyet, sınır değer ve ihale sonucu üzerindeki etkisi incelenmeden karar verilmesini eksik bulmuştur. Bu kapsamda İdarelerin ve ihaleye katılacak firmaların aşağıda belirttiğimiz hususlara dikkat etmeleri gerekmektedir. 

İdareler, aşırı düşük teklif sorgulaması yapmadan önce ihale dokümanındaki teknik düzenlemeler ile yaklaşık maliyet analizlerini kontrol etmelidir. Özellikle makine parkı listesi, birim fiyat tarifi ve analiz girdileri arasında fark varsa bu farkın nedeni açıklanabilir olmalıdır. Aksi halde sorgulama yazısı, teklif sahipleri için belirsizlik doğurabilir ve ihale süreci yargı kararlarıyla yeniden incelenmek zorunda kalabilir.

Firmalar ise aşırı düşük teklif açıklaması istenen ihalelerde yalnızca kendi açıklamalarını hazırlamakla yetinmemelidir. Sorgulama yazısında açıklama istenen ve istenmeyen girdileri, teknik şartnameyi, birim fiyat tariflerini ve analiz formatlarını birlikte incelemelidir. Ancak başvuru yapılacaksa, sadece hatayı göstermek yeterli olmayabilir. Hatanın sınır değere, yaklaşık maliyete, açıklama kapsamına veya teklif değerlendirmesine nasıl etki ettiğinin açıkça anlatılması gerekir.

Hemen belirtmeliyiz ki bu karar, ihale birimleri ve sözleşme yöneticileri için de önemlidir. İhale aşamasında giderilmeyen analiz ve sorgulama hataları, sözleşme imzalandıktan sonra hakediş, iş programı, iş kalemi kapsamı ve fiyat farkı tartışmalarına da zemin hazırlayabilir. Bu nedenle firmaların ihale öncesinde ve itirazen şikâyet sürecinde belgelerini dikkatle incelemesi, süreleri kaçırmaması ve gerektiğinde konunun uzmanlarından hukuki bilgi alması yararlı olacaktır.

Av. Işıl KILIÇ EROL
Kamu İhale Sözleşmeleri Uzmanı
Kılıç Hukuk ve Danışmanlık Ofisi
İletişim: https://www.kilichukuk.org/iletisim