1. Somut Olay ve Kurul Kararının Özü
Kamu İhale Kurulunun 29.07.2026 tarihli ve 2026/UH.I-2008 sayılı kararı, bir hizmet alımı ihalesinde düzeltici işlemden sonra ihalenin yaklaşık maliyet gerekçesiyle iptal edilip edilemeyeceğine ilişkindir.
İdare, 24 aylık cihaz bakım ve onarım hizmeti için ihaleye çıkmış, iki firma teklif vermiştir. İlk değerlendirmede X… Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmuş, Başvuru Yapan Firma ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmiştir.
Başvuru Yapan Firmanın itirazen şikâyeti üzerine Kurul, 03.07.2026 tarihli ve 2026/UH.I-1824 sayılı kararıyla X… Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihale işlemlerinin yeniden yapılmasına karar vermiştir. İdare bu karardan sonra ihaleyi Başvuru Yapan Firma üzerinde bırakmamış, yaklaşık maliyetin yüksek hesaplandığı ve kalan teklifin piyasa fiyatlarının üzerinde olduğu gerekçesiyle ihaleyi iptal etmiştir. Başvuru Yapan Firma bu kez iptal kararını Kuruma taşımıştır.
(Bkz: Yaklaşık maliyet: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/yaklasik-maliyet)
2. Uyuşmazlık Konusu Olayın Gelişimi ve Kurulun Aldığı Karar
İhalenin yaklaşık maliyeti, piyasadan alınan fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması esas alınarak 114.405.072,50 TL olarak hesaplanmıştır. İlk ihale komisyonu kararında sınır değerin altında kalan X… Ltd. Şti. İş Ortaklığının açıklaması kabul edilmiştir. Kurulun 03.07.2026 tarihli düzeltici işlem kararından sonra bu teklif değerlendirme dışı kalmıştır. İdare, kalan teklif ile önceki düşük teklif arasında 33.942.000,00 TL fark bulunduğunu belirlemiştir.
İdare ayrıca, yaklaşık maliyet hazırlanırken bir önceki yılın sözleşme fiyatlarının esas alındığını; önceki dönemde cihazların ilk kez parça dâhil bakıma alındığını ve tekliflere daha yüksek arıza ve parça riskinin yansımış olabileceğini değerlendirmiştir. Yeni dönemde aynı ölçüde parça ihtiyacı olmayacağı kanaatine varılmıştır. Bunun yanında, yaklaşık maliyet için fiyat veren bazı firmaların ihalede sundukları tekliflerle önce verdikleri fiyatlar arasında önemli farklar bulunduğu da tespit edilmiştir. İdare bu nedenlerle yaklaşık maliyetin yüksek hesaplandığını ve kalan teklif üzerinden sözleşme yapılmasının kamu kaynağının verimli kullanılması bakımından uygun olmayacağını belirterek ihaleyi iptal etmiştir.
Kurul, 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesindeki temel ilkeleri, 9’uncu maddesindeki yaklaşık maliyet düzenlemesini, 39’uncu maddesindeki bütün tekliflerin reddi ve ihalenin iptali yetkisini, 40’ıncı maddesindeki gerekçe zorunluluğunu ve 56’ncı maddesindeki inceleme sınırını birlikte değerlendirmiştir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 64’üncü maddesi de ihalenin iptaline ilişkin aynı çerçeveyi düzenlemektedir. Kurul, idarelerin iptal yetkisinin sınırsız olmadığını; kamu yararı, hizmet gerekleri ve somut olayın şartları içinde kullanılmasının gerektiğini vurgulamıştır.
Somut olayda ise yaklaşık maliyet hesabında kullanılan piyasa fiyatları ile aynı firmaların ihale teklifleri arasında önemli uyumsuzluk bulunması, önceki döneme ait risklerin yeni yaklaşık maliyete yansımış olabileceğinin görülmesi ve kalan teklifin piyasa düzeyinin üzerinde değerlendirilmesi Kurul tarafından yeterli görülmüştür. Bu nedenle 29.07.2026 tarihli ve 2026/UH.I-2008 sayılı kararla itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
(Bkz: İhale iptali: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/ihale-iptali)
3. Değerlendirmemiz ve Tavsiyelerimiz
Kanaatimizce kararın dikkat çeken yönü, Kurulun düzeltici işlem kararının ihalenin mutlaka belirli bir istekli üzerinde bırakılması sonucunu doğurmadığını göstermesidir. Keza Kurul’un aldığı “düzeltici işlem kararından” sonra idare ihale sürecini yeniden değerlendirebilir. Bu aşamada ihalenin devamına engel olacak yeni veya daha önce fark edilmemiş bir durum somut verilerle ortaya çıkarsa, ihalenin iptali yönünde karar verilebilir. Ancak iptal gerekçesinin açık, ölçülebilir ve ihale dosyasındaki bilgi ve belgelere dayanması gerekir.
Bilindiği gibi yaklaşık maliyet, ihalenin esasını belirler ve ihaleden önce hazırlanır. İdare yaklaşık maliyeti sonradan keyfî biçimde değiştiremez. Bununla birlikte, ihale sürecinde yaklaşık maliyet hesabının piyasa gerçekliğini yansıtmadığı anlaşılır ve bu durum tekliflerin sağlıklı değerlendirilmesini veya kamu kaynağının verimli kullanılmasını etkilerse, somut gerekçelerle ihalenin iptali gündeme gelebilir. Bu kararda da Kurul, yaklaşık maliyeti sonradan yeniden hesaplama işleminden çok, mevcut hesabın güvenilirliği ve kalan teklifin kamu yararı bakımından uygunluğu üzerinden değerlendirme yapmıştır.
(Bkz: Yaklaşık maliyet ihaleden sonra güncellenir ise ihale iptal edilir mi?: https://www.kilichukuk.org/kurul-kararlari/yaklasik-maliyet-ihaleden-sonra-guncellenir-ise-ihale-iptal-edilir-mi)
Ancak İdarenin ihale gerçekleştikten sonra yaklaşık maliyeti eksik ve kusurlu hazırladığını beyan ederek, ihaleyi iptal etmesi, idarelerin güvenirliğine ve 4734 sayılı Kanun’un Temel İlkelerinden “güvenirlik” ilkesine aykırı olmuştur! Burada İdarenin, ihalenin iptaline neden olan kamu görevlilerine cezai işlem uygulaması gerektiği kanaatindeyiz. Keza Başvuru Yapan Firmanın, ihale iptal işlemini idari yargıya taşımasını da doğal karşılamak gerekir.
(Bkz: Kaynak kitap: https://www.kilicakademi.com.tr/Kitap/kamu-ihale-iptallerinin-nedenleri-sorunlar-ve-cozumleri
Firmalar açısından, düzeltici işlem kararı alınmış olması tek başına ihalenin kendi üzerlerinde kalacağı anlamına gelmez. İptal kararı verildiğinde gerekçenin yaklaşık maliyet hesabı, piyasa fiyatları, teklif farkları ve önceki alım verileriyle desteklenip desteklenmediği incelenmelidir. İdareler ise yaklaşık maliyet hazırlarken kullandıkları fiyatların hangi döneme ve hangi risklere ait olduğunu açık biçimde belgelemelidir. Fiyat teklifleri arasında büyük farklar varsa bunun nedeni ihale öncesinde araştırılmalıdır.
İfade etmeliyiz ki bu uyuşmazlık sözleşme imzalanmadan önceki ihale sürecine ilişkindir. Bu nedenle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu somut kararın sonucunu doğrudan belirleyen düzenleme değildir. Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği uyarınca da yaklaşık maliyet ve ihale işlem dosyasına ilişkin işlemler EKAP üzerinde kayıt altına alınmaktadır. Bu kayıtların düzenli tutulması, iptal gerekçesinin sonradan denetlenebilmesi açısından önem taşır.
Tecrübelerimize dayanarak, yaklaşık maliyet veya ihale iptali konusunda tereddüt yaşayan firmaların başvuru sürelerini beklemeden ihale dosyasını birlikte değerlendirmesi yararlı olacaktır. Sorunun mali kısmı ile hukuki kısmı çoğu zaman birbirine bağlıdır. Bu nedenle ihale birimi, teknik uzman ve gerektiğinde kamu ihale hukuku alanında çalışan hukukçuların birlikte inceleme yapması, başvurunun doğru gerekçelerle hazırlanmasına katkı sağlayabilir.
Av. Işıl KILIÇ EROL
Kamu İhale Sözleşmeleri Uzmanı
Kılıç Hukuk ve Danışmanlık Ofisi
İletişim: https://www.kilichukuk.org/iletisim
Kaynaklar:
Eyl
