1. Makalenin Özü
Bu makalede, malzemeli yemek hizmeti ihalesinde fiyat dışı unsur olarak belirlenen üç ayrı belgenin firmalar bakımından doğurduğu sonuç ele alınmaktadır. İdare, teklif fiyatına 91 puan, fiyat dışı unsur belgelerine ise toplam 9 puan vermiştir. Davacı Firma, bu belgelerin yemek üretimi yapan firmalar için alınabilir olup olmadığının ve ihale konusu işle bağının incelenmediğini ileri sürmüştür. Konu önce Kamu İhale Kurulu, sonra Ankara 18. İdare Mahkemesi ve en sonunda Danıştay Onüçüncü Dairesi önüne gelmiştir. (Bakınız: Fiyat Dışı Unsur: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/fiyat-disi-unsur)

Firmalar açısından yazının önemi şudur: Bir belge yeterlik belgesi olarak değil, sadece puan getiren fiyat dışı unsur olarak istenmiş olsa bile, bu belge ihale sonucunu etkileyebilir. Ancak belge işin konusu ile bağ kurmadan, piyasadaki firmaların belgeye erişimi araştırılmadan ve ilgili kurumların görüşü alınmadan düzenlenmişse, bu durum başvuru konusu yapılabilir. Bu nedenle ihale ilanı, idari şartname ve teknik şartname birlikte okunmalı; puan getiren her belge ayrı ayrı kontrol edilmelidir. (Bakınız: İhalelerde Fiyat Dışı Unsur Puanlaması Firmalar İçin Neden Önemlidir?: https://www.kilichukuk.org/Makale/ihalelerde-fiyat-disi-unsur-puanlamasi-firmalar-icin-neden-onemlidir--iki-kik-kararinin-incelenmesi)

2. Yaşanmış Olayın Konusu ve Gelişimi
İdare tarafından 24 aylık malzemeli yemek pişirme, kahvaltı hazırlama, dağıtım ve sonrası yemek hizmetleri ihalesi yapılmıştır. İhale dokümanında ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirleneceği düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre teklif fiyatı 91 puan, fiyat dışı unsur puanı ise 9 puan olarak belirlenmiştir.

Fiyat dışı unsur puanı üç belgeden oluşmuştur. Bunlar; Helal Akreditasyon Kurumundan akredite kurum ve kuruluşlardan alınmış, ihale tarihi itibarıyla geçerli Helal Üretim Uygunluk Belgesi; TSE’den alınmış, ihale tarihi itibarıyla geçerli TS ISO 28000 Tedarik Zinciri Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi; yine TSE’den alınmış, ihale tarihi itibarıyla geçerli TSE Sürdürülebilir Güvenli Üretim Belgesidir. Her belge için 3 puan verilmiş, böylece belgelerin tamamına sahip olan istekliye 9 puan sağlanması öngörülmüştür. (Bakınız: Kamu Hizmet Alım İhalelerinde Kalite ve Standart Belgeleri: https://www.kilichukuk.org/Makale/kamu-hizmet-alim-ihalelerinde-kalite-ve-standart-belgeleri)

Davacı Firma, bu belgelerin ihaleye katılacak yemek firmalarının çoğunda bulunmadığını, belgelerin hangi sektörler için verildiğinin araştırılması gerektiğini ve yemek üretimi yapan firmaların bu belgeleri alıp alamayacağının belli olmadığını ileri sürmüştür. Keza Davacı Firma, belgelerin yeterlik belgesi adı altında istenmemiş olsa bile, 9 puanlık etkisi nedeniyle ihaledeki sıralamayı değiştirebileceğini belirtmiştir. Bu yönüyle başvuru, sadece “belge sunmayan elenir mi?” sorusuna değil, “belge puanı ihaleyi etkiler mi?” sorusuna da ilişkindir.

Davacı Firma, 14.11.2025 tarihinde İdareye şikayet başvurusunda bulunmuştur. İdare başvuruyu aynı tarihli yazı ile reddetmiştir. Bunun üzerine Davacı Firma, 24.11.2025 tarihinde itirazen şikayet başvurusu yapmıştır. Kamu İhale Kurulu, 17.12.2025 tarihli ve 2025/UH.I-2743 sayılı kararı ile başvurunun reddine karar vermiştir. Kurul, belgelerin yeterlik kriteri olmadığını, belgeyi sunmayan isteklinin değerlendirme dışı bırakılmayacağını, yalnızca ilgili puanı alamayacağını kabul etmiştir. (Bakınız: Kamu İhale Kurumuna İtirazen Şikayet Başvurusu: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/kamu-ihale-kurumuna-itirazen-sikayet-basvurusu)

Kamu İhale Kurulunun bu kararına karşı dava açılmıştır. Ankara 18. İdare Mahkemesi, 28.01.2026 tarihli ve E:2026/70, K:2026/73 sayılı kararı ile davanın reddine karar vermiştir. Bununla birlikte Davacı Firma, kararı temyiz etmiş ve dosya Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından incelenmiştir.

3. Danıştay’ın Aldığı Nihai Karar
Danıştay Onüçüncü Dairesi, 25.03.2026 tarihli ve E:2026/2724, K:2026/970 sayılı kararı ile Ankara 18. İdare Mahkemesinin 28.01.2026 tarihli ve E:2026/70, K:2026/73 sayılı kararının bozulmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Danıştay, taraflar arasında belgelerin yeterlik kriteri olup olmadığı konusunda bir tartışma bulunmadığını belirtmiştir. Ancak asıl sorunun, bu belgelerin yemek işi bakımından uygun olup olmadığı ve yemek üretimi yapan firmalara verilip verilemeyeceği olduğunu vurgulamıştır.

Danıştay’a göre Kamu İhale Kurulu, başvuruyu sadece “bu belgeler yeterlik kriteri değildir” diyerek sonuçlandırmıştır. Ancak bu yaklaşım, Davacı Firmanın iddiasını tam olarak karşılamamıştır. Çünkü Davacı Firma, belgeleri sunmayanların elenmesinden değil, belgeleri sunamayan yemek firmalarının 9 puandan yoksun kalmasından ve ihale sıralamasında geri düşmesinden yakınmıştır. İfade etmeliyiz ki, Danıştay bu ayrımı doğru şekilde yapmış ve fiyat dışı unsur puanının ihale sonucuna etkisini ayrıca değerlendirmiştir.

Danıştay kararında, Kurulun Helal Akreditasyon Kurumu ve TSE gibi belgelerin düzenlenmesinden sorumlu ilgili kurumlardan görüş almadan karar verdiği belirtilmiştir. Bu nedenle, belgelerin ihale konusu yemek işine uygun düşüp düşmediği, yemek sektöründe aranmasının gerekli olup olmadığı ve sadece yemek üretimi yapan firmaların başvurusu halinde bu belgelerin verilip verilmeyeceği araştırılmamıştır. Danıştay, bu eksik araştırma nedeniyle 4734 sayılı Kanun’un 56. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı biçimde karar verildiğini kabul etmiştir. (Bakınız: Kamu İhale Kurulunun Görüş Almadan Karar Veremeyeceği Durumlar: https://www.kilichukuk.org/mahkeme-kararlari/kamu-ihale-kurulunun-gorus-almadan-karar-veremeyecegi-durumlar-)

Danıştay kararından sonra Kamu İhale Kurulu, 04.06.2026 tarihli ve 2026/MK-203 sayılı kararı almıştır. Bu kararda, 17.12.2025 tarihli ve 2025/UH.I-2743 sayılı Kurul kararının iptaline ve Danıştay kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda Davacı Firmanın iddiasının esasının yeniden incelenmesine oybirliği ile karar verilmiştir.

4. Değerlendirmemiz ve Firmaların Almaları Gereken Dersler
Kanaatimizce bu karar, yemek hizmeti ihalelerine katılan firmalar için çok önemli dersler vermektedir. Çünkü İdareler fiyat dışı unsur belirleyebilir ancak bu yetki sınırsız değildir. Belge, puan getiren bir unsur olarak düzenlense bile, ihale konusu işle bağ kurmalı, rekabeti daraltmamalı ve fiilen belirli firmalara üstünlük sağlayacak şekilde sonuç doğurmamalıdır. Aksi halde belge “elenme sebebi” olmasa da ihaleyi etkileyen bir puan aracına dönüşebilir.

Nihayetinde Danıştay, bizim de katıldığımız emsal niteliğinde bir karar vermiştir. Çünkü bir düzenlemenin yeterlik kriteri olmaması, o düzenlemenin her durumda hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Fiyat dışı unsur puanı, toplam değerlendirme içinde isteklinin sırasını değiştirebilir. Bu nedenle Kurul, başvurudaki iddiayı yalnızca şekli yönden değil, ihale sonucuna etkisi ve belgenin işin niteliğiyle bağı yönünden de incelemelidir.

Firmaların bu karardan çıkarması gereken ilk ders, ihale dokümanındaki puan tablolarının ayrıntılı şekilde incelenmesidir. Genellikle firmalar teklif fiyatına odaklanmakta, fiyat dışı unsur belgelerini ise ikinci planda bırakmaktadır. Ancak 3 puan, 5 puan veya 9 puan gibi görünen farklar, ihalenin kimin üzerinde kalacağını değiştirebilir. Bu nedenle firma, teklif vermeden önce her belgenin kendi faaliyet alanı ile bağını, belgeyi hangi kurumun verdiğini, belgenin hangi sektörler için düzenlendiğini ve ihale tarihine kadar alınmasının mümkün olup olmadığını kontrol etmelidir. (Bakınız: İhale TV Bilgilendirme Videoları: https://www.ihale.tv/video)

İkinci ders, şikayet ve itirazen şikayet dilekçesinin sadece mevzuat maddesi saymaktan ibaret olmamasıdır. Firma, belgenin neden işin konusu ile bağdaşmadığını, piyasadaki yemek firmalarının bu belgeye erişiminde hangi engeller bulunduğunu ve bu puanın ihale sonucunu ne şekilde etkileyebileceğini açıkça anlatmalıdır. Bununla birlikte, ilgili kurumdan görüş alınması gerekiyorsa, başvuru dilekçesinde bu husus ayrıca belirtilmelidir.

Üçüncü ders, elektronik ihale döneminde ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgelerin önceden denetlenmesidir. Belgelerin geçerlilik tarihi, kapsamı, düzenleyen kuruluşu ve ihale dokümanındaki adla uyumu kontrol edilmelidir. Keza ortak girişimlerde hangi ortağın hangi belgeyi sunacağı, puanın ortaklık oranına göre nasıl etki edeceği ve belge yokluğunun teklif sıralamasına etkisi de teklif verilmeden önce hesaplanmalıdır.

Sonuç olarak firmalar, ihale dokümanını yalnızca fiyat hazırlığı yönünden değil, hak kaybı doğurabilecek belge ve puan düzenlemeleri yönünden de incelemelidir. Keza inceleme zamanında yapılırsa, gerektiğinde şikayet ve itirazen şikayet yolları süresi içinde kullanılabilir. Bu nedenle belge puanlaması, yeterlik kuralları ve başvuru süreleri hakkında tereddüt doğduğunda, ihale hukukuna hakim kişilerden görüş alınması firmaların zarar görmesini önleyebilir. (Bakınız: Kılıç Akademi İhale Kitap Tanıtımları: https://kilicakademi.com.tr/ihale-kitap-tanitimlari)

 Av.Işıl KILIÇ EROL
 Kamu İhale Sözleşmeleri Uzmanı
 İletişim: https://www.kilichukuk.org/iletisim