Rayiç bedelin üzerinde alım; bir malın, hizmetin veya yapım işinin, alımın yapıldığı tarihteki olağan piyasa değerinden daha yüksek bedelle kamu idaresine alınması ya da yaptırılmasıdır.
Rayiç bedel, piyasada aynı veya benzer nitelikteki iş, mal ya da hizmet için oluşan geçerli bedeli anlatır. Bu nedenle yalnızca faturadaki tutara değil; malın niteliğine, teslim yerine, alım zamanına, miktara, teknik özelliklere ve piyasa koşullarına birlikte bakılır.
(Bakınız: Rayiç Fiyatın Üzerinde Yapılan Alımlar, Kamu Zararı Olarak, Kamu Görevlilerine Tazmin Ettirilir!: https://www.kilichukuk.org/mahkeme-kararlari/rayic-fiyatin-uzerinde-yapilan-alimlar-kamu-zarari-olarak-kamu-gorevlilerine-tazmin-ettirilir )
Kamu alımlarında rayiç bedelin üzerinde alım iddiası çoğu zaman yaklaşık maliyet, piyasa fiyat araştırması, doğrudan temin, ihale dokümanı, teknik şartname ve sözleşme bedeliyle bağlantılıdır. Yaklaşık maliyetin dayanakları eksik veya kusurlu hazırlanmışsa, fiyat araştırması aynı nitelikteki ürün veya hizmeti göstermiyorsa ya da rekabeti daraltan düzenlemeler yapılmışsa, idarenin ödediği bedelin piyasa değeriyle uyumu tartışmalı hâle gelebilir.
(Bakınız: Yaklaşık Maliyet: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/yaklasik-maliyet ;
Doğrudan Temin: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/dogrudan-temin )
5018 sayılı Kanun ve Sayıştay uygulamasında, iş, mal veya yapımın rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması kamu zararı değerlendirmesine konu olabilir. Ancak her yüksek fiyat tek başına kamu zararı anlamına gelmez. Alım tarihi, piyasa koşulları, malın özellikleri, ödeme şartları, teslim biçimi, garanti süresi ve idarenin elindeki fiyat dayanakları birlikte incelenmelidir.
(Bakınız: Kamu Zararı: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/kamu-zarari
Sayıştay’ın Kamu Zararı Tespiti ve Kamu Görevlilerine Etkisi: https://www.ihale.tv/video/4735-sayili-kamu-ihale-sozlesmeleri-kanunu/sayistayin-kamu-zarari-tespiti-ve-kamu-gorevlilerine-etkisi )
Sayıştay denetimlerinde rayiç bedelin üzerinde alım iddiası; çoğunlukla kamu görevlilerinin sorumluluğu bakımından ele alınsa da, yüklenici firmalar açısından da ödeme, alacak, iade, fesih ve teminatların gelir kaydedilmesi yönünden sonuç doğurabilir.
(Bakınız: Kamu İhale Sözleşmelerinde Sayıştay’ın Rolü?: https://www.ihale.tv/video/4735-sayili-kamu-ihale-sozlesmeleri-kanunu/kamu-ihale-sozlesmelerinde-sayistayin-rolu ; Kamu İhaleleri Yapım Sözleşmelerinde Mali ve Parasal Konular: https://www.kilicakademi.com.tr/Kitap/kamu-ihaleleri-yapim-sozlesmelerinde-mali-ve-parasal-konular )
İhaleye katılan firmalar bakımından bu kavramın önemi, teklif fiyatının ve sözleşme bedelinin sonradan denetim konusu yapılabilmesidir. Firma; teklifini hangi maliyetlere göre verdiğini, teknik şartnameye uygun ürünü veya hizmeti sunduğunu, teslim ve kabul belgelerini, fatura ve piyasa dayanaklarını düzenli olarak arşivlemelidir. Böylece rayiç bedelin üzerinde alım iddiası ortaya çıktığında, kendi bedelinin piyasa koşullarına uygun olduğunu daha kolay açıklayabilir.
(Bakınız: Kamu İhale Sözleşmelerinde Mal Alımlarına İlişkin Muayene ve Kabul İşlemleri: https://www.kilicakademi.com.tr/Kitap/kamu-ihale-sozlesmelerinde-mal-alimlarina-iliskin-muayene-ve-kabul-islemleri ;
Doğrudan Temin İşlemlerinin EKAP’a Kaydı: https://www.kilichukuk.org/Sozluk/dogrudan-temin-islemlerinin-ekapa-kaydi---- )
(Daha fazla bilgi almak için KILIÇ HUKUK ve DANIŞMANLIK OFİSİ ile iletişime geçiniz: https://www.kilichukuk.org/iletisim )