Son verilere göre yapay zekâ kullanımı %53 oranında benimsenmiş ve yaygınlaşmıştır. (Bk: Stanford AI Index 2026) Yapay zekânın en önemli avantajı, bilgiye erişimi kolaylaştırmasıdır. Ancak ihale ve sözleşme hukukunda süre, belge, emsal karar, EKAP işlemi, teminat, yasaklama ve başvuru hakkı değerlendirmesi uzman denetimi gerektirir.
Sadece yapay zekâ kullanarak ihaleye katılmak ve sözleşme yürütmek isteyen firmalar; eski yönetmelik metnine, yürürlükten kalkmış e-ihale uygulamasına veya eski bir KİK kararındaki yaklaşıma dayanarak işlem yapma riskiyle karşılaşabilirler. Keza yapay zekâ kullanımlarında en büyük sorunlardan biri “halüsinasyon”dur. Journal of Legal Analysis’ta yayımlanan 2024 tarihli çalışmada, büyük dil modellerinin hukuki sorularda en az yüzde 58 oranında halüsinasyon üretebildiği, kendi hatalarını her zaman fark edemediği ve kullanıcının yanlış hukuki varsayımlarını eleştirmeden kabul edebildiği belirtilmiştir. (Bk: Büyük Hukuki Kurgular: Büyük Dil Modellerinde Hukuki Yanılsamaların Yapılandırılması; https://academic.oup.com/jla/article/16/1/64/7699227?login=false )
İhale süreçlerinde, süre hesabında “farkına varma tarihi”, “tebliğ tarihi”, “zeyilname tarihi”, “teklif verme tarihi”, “doküman indirme tarihi”, “idarenin cevap tarihi” ve “sözleşme imzalanıp imzalanmadığı” birlikte değerlendirilmelidir. Yapay zekâ çoğu zaman bu tarihleri hukuki sonuçlarıyla birlikte değerlendiremez. Firmaları yanlış yönlendirebilir.
İhalelere katılmak isteyen firmaların, değerlendirmesi gereken en önemli husus, ihale dokümanının ayrıntılı analizinin yapılmasıdır. İhale dokümanındaki bazı hükümler yalnızca kelime anlamıyla değil, rekabet, eşit muamele, yeterlik, ölçülülük, sözleşme uygulanabilirliği ve başvuru süresi bakımından incelenmelidir. Fakat yapay zekâ, ihale dokümanını sadece metin olarak özetler.
Sözleşme uygulamasında firmaların karşılaştıkları uyuşmazlıkların detaylı olarak incelenmesi ve çözüme kavuşturulması gerekir. Keza yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşmeye uygun yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi halinde, ihtara rağmen durum devam ederse kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilebilir, sözleşme feshedilebilir ve hesap genel hükümlere göre tasfiye edilebilir. (Bk: 4735 sayılı Kanun, m. 19; 26) Ancak yapay zekâ bu tür uyuşmazlıklarda genel cevaplar verir.
İhaleli işlerde yapay zekâ kullanımının bir diğer zafiyeti ise firmanın kişisel verilerinin ve ticari sırlarının ele geçirilmesi riskidir. İhalede teklif cetvelinin, maliyet analizinin, fiyat tekliflerinin, müşteri ve personel listesinin, SGK/vergi belgelerinin herkese açık yapay zekâ sistemine yüklenmesi, bu riski büyütür.
Konuyla İlgili Daha Geniş Bilgi Edinmek İçin Aşağıdaki Linki/Linkleri Tıklayınız.
Makalenin Konusu:
Firmaların Kamu İhale ve Sözleşmelerinde Yapay Zekâ Kullanmalarının Faydaları ve Sakıncaları
Detaylı bilgi için KILIÇ HUKUK VE DANIŞMANLIK OFİSİ ile iletişime geçiniz: https://www.kilichukuk.org/iletisim
